اختلالات وابسته به کافئین

کافئین، معمولاً به صورت قهوه یا چای، رایج ترین ماده روانگردان در ممالک غربی است. در امریکای شمالی حدود 80 درصد از بالغین به طور مرتب نوشینی های حاوی کافئین مصرف می کنند. درسراسر جهان مصرف کافئین کاملاً در رسوم فرهنگی روزمره ادغام شده است (مانند وقت قهوه در آمریکا یا زمان چای در انگلستان و جویدن جوزکالا در نیجریه). از آن جا که مصرف کافئین تا این حد فراگیر بوده و مقبولیت وسیعی دارد، ممکن است اختلالات مربوط به مصرف کافئین نادیده گرفته شود. با این حال باید دانست که کافئین یک ترکیب محرک روانی است و می تواند انواع مختلفی از سندرمها را ایجاد کند.

 

مسمومیت با کافئین:

نشانه های شایع مربوط به مسمومیت با کافئین عبارتند از اضطراب، سرآسیمگی روانی- حرکتی، بی قراری، تحریک پذیری و شکایات روانی فیزیولوژیک نظیر پیچش عضلانی، صورت برافروخته، تهوع، دیورز، ناراحتی معدی- روده ای، تعریق مفرط، احساس مورمورشدن در انگشتان دست و پا و بی خوابی، مصرف بیش از 1 گرم کافئین می تواند موجب تکلم بی ربط، تفکر مغشوش، آریتمی های قلبی، خستگی ناپذیری، سرآسیمگی بارز، وزوز گوش و توهمات بینایی خفیف (جرقه های نورانی) شود. مصرف بیش از 10 گرم کافئین ممکن است سبب بروز تشنج تونیک- کلونیک منتشر، نارسایی تنفسی و مرگ شود.

 

ملاک های DSM-IV-TR برای ترک کافئین:

ظهور علایم ترک نشان دهنده تحمل و وابستگی فیزیولوژیک است که در نتیجه مصرف مستمر کافئین ایجاد می شود. چندین مطالعه همه گیری شناسی حاکی است که در 50 تا 75 درصد افراد مصرف کننده کافئین نشانه های ترک کافئین بروز می کند. شایعترین علایم عبارتند از: سردرد و خستگی، سایر علایم شامل موارد زیر است: اضطراب، تحریک پذیری، نشانه های افسردگی خفیف، اختلال عملکرد روانی- حرکتی، تهوع، استفراغ، میل شدید برای کافئین و درد و سفتی عضلانی. تعداد و شدت نشانه های ترک با میزان کافئین مصرفی و میزان ناگهانی بودن ترک رابطه دارد. نشانه های ترک کافئین 12 تا 24 ساعت پس از آخرین دوز شروع می شوند، طی 24 تا 48 ساعت به اوج خود رسیده و ظرف یک هفته برطرف می شوند.

   روشهای درمان بیماری

پرهیز و حمایت

داروهای ضد درد نظیر آسپرین تقریباً همواره برای کنترل سردرد و دردهای عضلانی همراه با ترک کافئین کفایت می کنند. به ندرت بیماران برای تخفیف نشانه های ترک به بنزودیازپین ها نیاز دارند. نخستین مرحله کاهش یا حذف کافئین این است که بیمار میزان مصرف روزانه کافئین را مشخص کند. بیمار باید تمامی منابع کافئین در رژیم غذایی و از جمله اشکال مختلف کافیئن (مانند نوشابه ها یا داروهای حاوی کافئین) را شناسایی کند و با دقت میزان مصرف آنها را ثبت نماید. بیمار و بالینگر باید درمورد برنامه ای برای کاهش مصرف کافئین تصمیم بگیرند. در این برنامه هرچند روز یک بار میزان مصرف 10 درصد کاهش می یابد. از آن جا که کافئین اصولاً به صورت نوشیدنی مصرف می شود، بیمار می تواند به تدریج نوشابه های غیرکافئینی را جایگزین نوشیدنی های کافئین دار کند. درطول این دوره ثبت میزان مصرف بایستی ادامه یابد به طوری که سرعت کاهش مصرف کافئین درحدی باشد که نشانه های ترک تقلیل یابد. بیمار باید از قطع ناگهانی مصرف کافئین خودداری کند زیرا در چنین حالتی احتمال بروز نشانه های ترک وجود دارد.